مرتضى مطهرى
60
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
برخى او را ولىّ كامل ، قطب الاقطاب مىخوانند و بعضى ديگر تا حد كفر تنزلش مىدهند . گاهى مُميت الدين و گاهى ماحى الديناش مىخوانند . صدرالمتألهين فيلسوف بزرگ و نابغهء عظيم اسلامى نهايت احترام براى او قائل است . محيى الدين در ديدهء او از بوعلى سينا و فارابى بسى عظيمتر است . محيى الدين بيش از دويست كتاب تأليف كرده است . بسيارى از كتابهاى او و شايد همهء كتابهايى كه نسخهء آنها موجود است ( در حدود سى كتاب ) چاپ شده است . مهمترين كتابهاى او يكى فتوحات مكيّه است كه كتابى است بسيار بزرگ و در حقيقت يك دايرة المعارف عرفانى است . ديگر كتاب فصوص الحكم است كه گرچه كوچك است ولى دقيق ترين و عميق ترين متن عرفانى است . شروح زياد بر آن نوشته شده است . در هر عصرى شايد دو سه نفر بيشتر پيدا نشده باشند كه قادر به فهم اين متن عميق باشند . محيى الدين در سال 638 در دمشق درگذشت و همان جا دفن شد . قبرش در شام هم اكنون معروف است . و . صدرالدين محمّد قونوىاهل قونيّه ( تركيه ) و شاگرد و مريد و پسر زن محيى الدين عربى . با خواجه نصيرالدين طوسى و مولوى رومى معاصر است . بين او و خواجه نصير مكاتبات رد و بدل شده و مورد احترام خواجه بوده است . ميان او و مولوى در قونيّه كمال صفا و صميميت وجود داشته است . قونوى امامت جماعت مىكرده و مولوى به نماز او حاضر مىشده است و ظاهراً - همچنان كه نقل شده - مولوى شاگرد او بوده و عرفان محيى الدينى را كه در گفتههاى مولوى منعكس است از او آموخته است . گويند روزى وارد محفل قونوى شد . قونوى از مسند خود حركت كرد و آن را به مولوى داد كه بر آن بنشيند . مولوى ننشست و گفت : جواب خدا را چه بدهم كه بر جاى تو تكيه زنم ؟ قونوى مسند را به دور انداخت و گفت : مسندى كه تو را نشايد ما را نيز نشايد . قونوى بهترين شارح افكار و انديشههاى محيى الدين است . شايد اگر نبود ، محيى الدين قابل درك نبود . مولوى وسيلهء قونوى با مكتب محيى الدين آشنا شد . اينكه گفته مىشود مولوى شاگرد قونوى بوده است ظاهراً مربوط به اخذ افكار و انديشههاى محيى الدين است . انديشههاى محيى الدين در مثنوى و در ديوان شمس منعكس است . كتابهاى قونوى از كتب درسى حوزههاى فلسفه و عرفان اسلامى در